Goed om te weten voordat je gaat

De Wallen is loopgebied. De stegen zijn smal en lopen vol, dus laat de fiets staan bij de Nieuwmarkt, de Dam of bij ons rek op het Oudekerksplein — het is nog geen 600 meter van hoek tot hoek.

Geen foto’s van de ramen of van de mensen die erachter werken. Er is architectuur genoeg die je camera wél verdient.

Rondleidingen langs de ramen zijn niet toegestaan, fietstochten inbegrepen. Ben je met vijf of meer, splits dan op en ga lopend.

Historische context

De Wallen ontstond rond de vroegste nederzetting van Amsterdam, bij de Amstel. Lang voordat de beroemde zeventiende-eeuwse grachtengordel werd aangelegd, stonden hier al huizen, straten, waterwegen, kerken en bedrijven die samenhingen met de groei van Amsterdam als handelsstad.

De Oude Kerk staat in het historische hart van de buurt en is het oudste bewaard gebleven gebouw van Amsterdam. De kerk groeide over meerdere eeuwen uit tot een van de belangrijkste religieuze gebouwen van de middeleeuwse stad.

De ligging dicht bij het water en de haven heeft de ontwikkeling van De Wallen sterk bepaald. Eeuwenlang trokken zeelieden, kooplieden, arbeiders, reizigers en immigranten door het gebied, wat de concentratie van herbergen, drankgelegenheden, vermaak en prostitutie verklaart.

Toen Amsterdam tijdens de Gouden Eeuw uitbreidde, verplaatste de rijkdom zich steeds meer naar de nieuwe grachtengordel. De Wallen bleef niettemin een belangrijk handels- en uitgaansgebied en ontwikkelde een eigen identiteit binnen de groeiende stad.

Vandaag zijn verschillende periodes uit de Amsterdamse geschiedenis nog zichtbaar in de buurt. Middeleeuwse straten en kerken staan naast latere grachtenpanden, bruine cafés, moderne bedrijven, musea, restaurants en de ramen waardoor de rosse buurt internationaal bekend werd.

Straten en karakter

De Wallen heeft een van de meest karakteristieke stratenpatronen van Amsterdam. Smalle straten, stegen, bruggetjes, historische panden en grachten liggen opeengepakt in een klein gebied, waardoor de buurt zich bij uitstek leent om te voet te verkennen.

De Oudezijds Voorburgwal en de Oudezijds Achterburgwal zijn de twee belangrijkste grachten door de buurt. Daaromheen ligt een dicht netwerk van straten en stegen, met het Oudekerksplein als historisch middelpunt.

De Zeedijk loopt langs de noordoostkant van De Wallen en verbindt het gebied rond Centraal Station met de Nieuwmarkt. De straat vormt ook een belangrijk deel van de Amsterdamse Chinatown, waardoor deze kant van de buurt merkbaar anders aanvoelt dan de straten direct rond de rosse buurt.

De sfeer verandert in de loop van de dag. ’s Ochtends en ’s middags vallen de historische panden, grachten, kerken, winkels en het woonkarakter meer op. ’s Avonds neemt het aantal bezoekers toe en worden de rosse buurt en het nachtleven veel dominanter.

Belangrijkste bezienswaardigheden op De Wallen

De Oude Kerk is het belangrijkste historische monument van De Wallen. Hij staat aan het Oudekerksplein, is het oudste bewaard gebleven gebouw van Amsterdam en vormt al eeuwen het middelpunt van de buurt. Tegenwoordig combineert het gebouw zijn historische en religieuze betekenis met tentoonstellingen en hedendaagse kunst.

Een andere belangrijke bezienswaardigheid is Museum Ons’ Lieve Heer op Solder. Verscholen in een zeventiende-eeuws grachtenpand aan de Oudezijds Voorburgwal zit een opmerkelijk goed bewaarde katholieke kerk, gebouwd op de bovenste verdiepingen. Het museum geeft een ongebruikelijk inkijkje in de religieuze en sociale geschiedenis van Amsterdam.

Aan de oostrand van de buurt wordt de Nieuwmarkt gedomineerd door De Waag. Oorspronkelijk gebouwd als middeleeuwse stadspoort, later in gebruik als waaggebouw en gildehuis. Het is nog altijd een van de meest herkenbare historische bouwwerken van dit deel van Amsterdam.

Op De Wallen vind je ook enkele kleinere musea, waaronder musea die over de geschiedenis en het karakter van de rosse buurt gaan. Red Light Secrets, het museum over prostitutie, richt zich specifiek op sekswerk en geeft bezoekers informatie over een bedrijfstak die je normaal gesproken alleen van buitenaf ziet.

De Oude Kerk, de nabijgelegen Waalse Kerk en andere historische kerkgebouwen maken dit deel van het centrum ook interessant voor wie de kerken van Amsterdam wil zien.

Restaurants, cafés en nachtleven

Op De Wallen zit een grote concentratie restaurants, cafés, bars en nachtgelegenheden. Door de centrale ligging en de lange geschiedenis als uitgaansgebied gaat het hier door van ’s ochtends tot diep in de nacht.

De Zeedijk en de straten rond de Nieuwmarkt staan bekend om hun gevarieerde eetaanbod. De Amsterdamse Chinatown heeft dit deel van de stad een sterke Aziatische inslag gegeven, met Chinese, Thaise, Indonesische, Vietnamese en andere Aziatische keukens naast Nederlandse cafés, bars en restaurants.

Rond de Nieuwmarkt liggen talloze cafés en restaurants, met terrassen die bij warm weer flink vollopen. Ook in de omliggende straten vind je bruine cafés, kroegen en proeflokalen.

’s Avonds verandert de rosse buurt in een van de drukste uitgaansgebieden van Amsterdam. Bars, kroegen, nachtgelegenheden en grote aantallen bezoekers vullen de straten rond de Oudezijds-grachten en het Oudekerksplein. De Wallen heeft een duidelijk ander karakter dan het clubgerichte nachtleven rond het Leidseplein en Rembrandtplein, maar blijft een van de bekendste uitgaansgebieden van de stad.

Winkelen, markten en vrijetijdsactiviteiten

Winkelen op De Wallen is gevarieerd: van toeristenwinkels en avondwinkels tot zelfstandige zaken, speciaalzaken, vintagewinkels, boekhandels, galeries en Aziatische supermarkten rond de Zeedijk en Chinatown.

Op de Nieuwmarkt staan regelmatig marktkramen, en in de omliggende straten zit een mix van buurtwinkels en eetzaken. De overdekte Oudemanhuispoort, vlak bij de zuidrand van het gebied, staat bekend om zijn tweedehands boekenmarkt.

Lopen is de beste manier om De Wallen te verkennen. De afstanden zijn klein, maar door het netwerk van grachten, bruggen, stegen en zijstraten valt er veel meer te ontdekken dan het formaat van de buurt doet vermoeden.

Vanaf het water zie je het gebied weer anders. Sommige rondvaarten in Amsterdam varen door of langs de oude stad en geven zicht op de smalle grachtenpanden, bruggen en kades.

Karakter van het gebied

De Wallen is een van de meest bijzondere delen van Amsterdam, omdat verschillende kanten van de stad er binnen een heel klein gebied samenkomen. Het is tegelijk onderdeel van de middeleeuwse kern, een woonbuurt, een grote toeristische bestemming en het hart van de beroemde rosse buurt.

De internationale reputatie overschaduwt soms de historische betekenis. Overdag zie je een buurt van historische panden, lokale ondernemers, kerken, musea, restaurants en bewoners; ’s avonds ligt de nadruk veel sterker op het nachtleven en de rosse buurt.

Houd er rekening mee dat er op De Wallen gewoon mensen wonen en werken, en dat de sekswerkers achter de ramen met respect behandeld horen te worden. Fotografeer of film ze niet, blokkeer geen ingangen, maak geen onnodig lawaai en hinder bewoners en bedrijven niet.

De combinatie van middeleeuwse geschiedenis, grachten, architectuur, musea, restaurants, nachtleven, multiculturele invloeden en de rosse buurt geeft De Wallen een identiteit die je nergens anders in Amsterdam vindt. Wie verder kijkt dan de internationale reputatie, ontdekt een van de oudste, historisch belangrijkste en meest eigenzinnige delen van de stad.